Haklar genel bir s\u0131n\u0131fland\u0131rmayla maddi mallar \u00fczerindeki haklar ve maddi olmayan mallar \u00fczerindeki haklar ayr\u0131m\u0131na tabi tutulur. Maddi mallar cismi olan ve elle tutulup hissedilebilen e\u015fyaya denir. Maddi olmayan e\u015fya ise, insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel \u00fcr\u00fcnleridir. Bunlara fikri haklar denir. Bir yazar\u0131n eseri \u00fczerinde telif hakk\u0131; bir bulu\u015f\u00e7unun buldu\u011fu yenilik \u00fczerinde patent (bulu\u015f\/ihtira) hakk\u0131 vard\u0131r. Bu gibi haklar\u0131 fikir ve sanat eserleri kanunu, patent, marka, tasar\u0131m mevzuat\u0131 d\u00fczenler. Maddi olmayan mal (Immaterialgut) kavram\u0131ndan \u201ccisimlenmi\u015f bir niteli\u011fi olmayan ve ki\u015finin d\u0131\u015f\u0131nda bulunan nesneler\u201d anla\u015f\u0131l\u0131r.\u00a0 Bu niteli\u011fi ile de maddi olmayan mallar, cismani varl\u0131\u011f\u0131 olmayan, \u00f6zlerinde bir de\u011fi\u015fiklik olmaks\u0131z\u0131n ge\u00e7mi\u015fte ve gelecekte alg\u0131lan\u0131labilen, d\u00fc\u015f\u00fcnsel de\u011ferlerdir. Bu t\u00fcr varl\u0131klar s\u00f6zc\u00fck, renk, \u00e7izgi, band, film gibi ara\u00e7larda tecess\u00fcm ederler. Hukuk d\u00fczeni maddi olmayan (gayrimadd\u00ee) mallar\u0131n ancak bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Hukuk \u00f6znesi olarak kabul edip, di\u011ferlerini, herkesin yararlanmas\u0131na a\u00e7\u0131k b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Gayri maddi mallar insan akl\u0131n\u0131n ve iradesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015feyler olup tekelci haklar do\u011furur.<\/p>\n
Ki\u015fi, toplu ya\u015fay\u0131\u015f i\u00e7indeki kavgas\u0131nda \u00e7e\u015fitli yarat\u0131c\u0131 faaliyetlerde bulunabilir. Bu faaliyetlerin de toplumda s\u00f6z sahibi olma, gelece\u011fini g\u00fcven alt\u0131na alma, ad\u0131n\u0131 sonsuzla\u015ft\u0131rma gibi \u00e7e\u015fitli ama\u00e7lara ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u00a0 Do\u011fas\u0131 gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnme yetene\u011fine sahip bir varl\u0131k olmas\u0131 nedeniyle de insan, zek\u00e2 ve yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kullanarak \u201cfikir \u00fcr\u00fcnleri\u201d meydana getirir. Ayn\u0131 zamanda insan\u0131n do\u011fa ile sava\u015f\u0131m\u0131nda, do\u011faya daha iyi h\u00fckmedebilmek ve do\u011fal g\u00fc\u00e7lerden daha iyi yararlanabilmek iste\u011fi de, onu \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rma ve yarat\u0131c\u0131 faaliyette bulunmaya zorlamaktad\u0131r.\u00a0 Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda fikir \u00fcr\u00fcnlerinin iki temel b\u00f6l\u00fcmde topland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunlardan birincisi ger\u00e7ek (saf) anlamda fikir \u00fcr\u00fcnleri olarak nitelendirilen bilimsel ve g\u00fczel sanatlara \u00f6zg\u00fc yap\u0131tlard\u0131r.\u00a0 Fikir ve sanat eserleri, eser sahibinin ki\u015fisel \u00f6zelliklerinin esere yans\u0131d\u0131\u011f\u0131, yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6zelli\u011fini ortaya koyan \u00fcr\u00fcnlerdir.\u00a0 Di\u011fer k\u0131sm\u0131 ise insanlar\u0131n do\u011fa \u00fczerin-deki egemenli\u011fini geni\u015fletmeye ve g\u00fc\u00e7lendirmeye yarayan ve bu amaca y\u00f6nelmi\u015f yap\u0131t ve sonu\u00e7lard\u0131r.\u00a0 Bunlar ise s\u0131na\u00ee hak olarak nitelendirilir. S\u0131na\u00ee haklar\u0131n konusu olan \u00fcr\u00fcnleri ise eser sahibinin ki\u015fisel \u00f6zelliklerini yans\u0131tmayan, daha \u00e7ok ki\u015filerin do\u011fa \u00fczerindeki egemenliklerini artt\u0131rmak ve ya\u015famlar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etkinlikler olu\u015fturur.\u00a0 Teknik eser niteli\u011fi ta\u015f\u0131mamakla birlikte ticaret unvan\u0131 ve marka gibi ticar\u00ee i\u015fletmeleri veya sat\u0131lan mallar\u0131 ay\u0131rt etmek i\u00e7in kullan\u0131lan i\u015faretler de s\u0131na\u00ee hak kavram\u0131na d\u00e2hildir ve \u201cgeni\u015f anlamda fikr\u00ee haklar\u0131n\u201d kapsam\u0131na girerler. Bu durumda \u201cfikr\u00ee hak\u201d kavram\u0131, \u201cfikir ve sanat eserleri \u00fczerindeki haklar\u201d ve \u201cs\u0131na\u00ee haklar\u201d i\u00e7in bir \u00fcst kavram niteli\u011findedir.\u00a0<\/p>\n
Yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi klasik g\u00f6r\u00fc\u015f gayri maddi mallar \u00fczerindeki haklar\u0131 genel olarak telif haklar\u0131- s\u0131na\u00ee haklar ayr\u0131m\u0131nda ele almaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu ayr\u0131m terk edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015f, fikir ve sanat eserleriyle, s\u0131na\u00ee haklar\u0131 da i\u00e7ine alacak \u015fekilde b\u00fct\u00fcn gayri maddi mallara ili\u015fkin olarak \u201cfikr\u00ee m\u00fclkiyet hukuku\u201d deyimi kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 S\u0131na\u00ee haklar ise gayri maddi mallar \u00fczerinde kurulan, sahibine tekelci kullanma yetkisi veren mutlak hakt\u0131r. Bu kapsamda Fikri M\u00fclkiyet Hukuku konular\u0131 aras\u0131na: Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku, Markalar, Patentler, End\u00fcstriyel Tasar\u0131mlar, Faydal\u0131 Modeller, Co\u011frafi \u0130\u015faretler, Yeni Bitki \u00c7e\u015fitlerine \u0130li\u015fkin Islah\u00e7\u0131 Haklar\u0131, Entegre Devre Topografyalar\u0131, Biyoteknolojik Bulu\u015flar\u0131n Korunmas\u0131 Sistemi\u2026, gibi pek \u00e7ok alan girmektedir.<\/p>\n
Mevzuat<\/strong><\/p>\n Fikri M\u00fclkiyet Hukukunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fck kaynaklar\u0131 aras\u0131nda yer alan pek \u00e7ok mevzuat h\u00fckm\u00fc k\u00f6kleri 19. Y\u00fczy\u0131l\u2019a, Osmanl\u0131 d\u00f6nemine\u00a0 dayanan bir nitelik ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00d6zel hukukun temel kayna\u011f\u0131 olarak T\u00fcrk Medeni Kanunu ve onun ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131 konumundaki T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu ve T\u00fcrk Ticaret Kanunu kendili\u011finden Fikri M\u00fclkiyet Hukukunun da kaynaklar\u0131 aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bunlardan ba\u015fka bu alan\u0131 do\u011frudan d\u00fczenleyen mevzuat h\u00fck\u00fcmleri olarak Telif Mevzuat\u0131na<\/strong> ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler ( Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK),Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Ba\u011flant\u0131l\u0131 Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonlar\u0131 Hakk\u0131nda T\u00fcz\u00fck, Kamu Kurum ve Kurulu\u015flar\u0131na Ait Eserlerden Faydalanma Usul ve Esaslar\u0131 Hakk\u0131nda T\u00fcz\u00fck, Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Ba\u011flant\u0131l\u0131 Hak Sahipleri Meslek Birlikleri Tip Stat\u00fcs\u00fc, Fikir ve Sanat Eserlerinin \u00c7o\u011falt\u0131lmas\u0131na Yarayan Teknik Cihazlar ile Bo\u015f Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 Materyallerin \u0130malat veya \u0130thalat\u0131nda Yap\u0131lacak Kesinti Oranlar\u0131n\u0131n Belirlenmesine \u0130li\u015fkin Karar, G\u00fczel Sanat Eserleri, \u0130lim ve Edebiyat Eserleri ile Musiki Eserlerinin El Yaz\u0131s\u0131yla Yaz\u0131lm\u0131\u015f As\u0131llar\u0131n\u0131n Sat\u0131\u015f Bedellerinden Pay Verilmesine \u0130li\u015fkin Karar, \u0130stiklal Mar\u015f\u0131 Hakk\u0131nda Bakanlar Kurulu Karar\u0131,\u00a0 Fikir ve Sanat Eseri Sahiplerinin Verecekleri Yetki Belgesi Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, Eser, \u0130cra, Yap\u0131m ve Yay\u0131nlar\u0131n Kullan\u0131lmas\u0131 ve\/veya \u0130letilmesine \u0130li\u015fkin Usul ve Esaslar Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, Eser Sahibinin Haklar\u0131na Kom\u015fu Haklar Y\u00f6netmeli\u011fi, Fikir ve Sanat Eserlerini \u0130\u00e7eren Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 Materyaller ile Bu Eserlerin \u00c7o\u011falt\u0131lmas\u0131na Yarayan Teknik Cihazlar\u0131n Bedellerinden Yap\u0131lan Kesintilerin Kullan\u0131m\u0131na \u0130li\u015fkin Usul ve Esaslar Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik (Levy Y\u00f6netmeli\u011fi), Kamu Kurum ve Kurulu\u015flar\u0131nca \u00d6denecek Telif ve \u0130\u015flenme \u00dccretleri Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, Fikir ve Sanat Eserlerinin Kay\u0131t ve Tescili Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, Bandrol Uygulamas\u0131na \u0130li\u015fkin Usul ve Esaslar Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, Fikir ve Sanat Eserlerinin Tespit Edildi\u011fi Materyallerin Dolum, \u00c7o\u011falt\u0131m ve Sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 Yapan veya Yayan \u0130\u015fletmelerin Sertifikaland\u0131r\u0131lmas\u0131na \u0130li\u015fkin Usul ve Esaslar Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, Fikri Haklar Ortak Veri Taban\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi, Fikir ve Sanat Eserlerinin \u0130\u015faretlenmesine \u0130li\u015fkin Y\u00f6netmelik, Video, Bant ve Ses Kaseti \u00c7o\u011faltacak Dolum Tesislerinin Nitelikleri ve Dolum Tesislerinde Uyulmas\u0131 Gereken Kurallar Hakk\u0131nda Tebli\u011f… gibi.) S\u0131nai M\u00fclkiyet Mevzuat\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler (S\u0131nai M\u00fclkiyet Kanunu (SMK), \u00a0S\u0131nai M\u00fclkiyet Kanunu Gerek\u00e7esi, S\u0131nai M\u00fclkiyet Kanununun Uygulanmas\u0131na Dair Y\u00f6netmelik (SMKY), \u00c7al\u0131\u015fan Bulu\u015flar\u0131na, Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurumlar\u0131nda Ger\u00e7ekle\u015ftirilen Bulu\u015flara ve Kamu Destekli Projelerde Ortaya \u00c7\u0131kan Bulu\u015flara Dair Y\u00f6netmelik, Co\u011frafi \u0130\u015faret ve Geleneksel \u00dcr\u00fcn Ad\u0131 Amblem Y\u00f6netmeli\u011fi, T\u00fcrk Patent ve Marka Kurumu Patent Vekilleri ve Marka Vekilleri Meslek Kurallar\u0131 ve Disiplin Y\u00f6netmeli\u011fii, Marka Tescil Ba\u015fvurular\u0131na Ait Mal ve Hizmetlerin S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131na \u0130li\u015fkin Tebli\u011f (TPMK: 2016\/2), T\u00fcrk Patent ve Marka Kurumu Marka Kullan\u0131m \u0130spat\u0131 K\u0131lavuzu, \u00a0Markalar\u0131n Tan\u0131nm\u0131\u015fl\u0131k D\u00fczeyleri ile \u0130lgili Esaslar ve Uygulamas\u0131, Entegre Devre Topografyalar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun (EDTK), Entegre Devre Topografyalar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanunun Uygulama \u015eeklini G\u00f6sterir Y\u00f6netmelik (EDTKY), Yeni Bitki \u00c7e\u015fitlerine Ait Islah\u00e7\u0131 Haklar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131na \u0130li\u015fkin Kanun (BTK), Yeni Bitki \u00c7e\u015fitlerine Ait Islah\u00e7\u0131 Haklar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131na Dair Y\u00f6netmelik (BTKY), Kamu Kurum ve Kurulu\u015flar\u0131nda \u00c7al\u0131\u015fan G\u00f6revlilerin Islah\u00e7\u0131 Hakk\u0131ndan Yararlanmas\u0131na \u0130li\u015fkin Y\u00f6netmelik, \u00c7ift\u00e7i \u0130stisnas\u0131 Uygulama Esaslar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi, Hayvan Islah\u0131 Kanunu (HIK), Hayvan Islah\u0131 Komitesi \u00c7al\u0131\u015fma Usul ve Esaslar\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik (HIKY), Hayvan Islah\u0131 Milli Komitesinin Kurulu\u015f ve \u00c7al\u0131\u015fma Esaslar\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, Ticaret Unvan\u0131 ve \u0130\u015fletme Ad\u0131) Haks\u0131z Rekabete<\/strong> ili\u015fkin d\u00fczenlemeler (T\u00fcrk Ticaret Kanununun \u0130lgili H\u00fck\u00fcmleri, Bor\u00e7lar Kanununun \u0130lgili H\u00fck\u00fcmleri, Ticarette Ta\u011f\u015fi\u015fin Men\u2019i ve \u0130hracat\u0131n Murakabesi ve Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun), Patent <\/strong>Mevzuat\u0131 (T\u00fcrk Patent ve Marka Kurumu Kurulu\u015f ve G\u00f6revleri Hakk\u0131nda Kanun (TPK), T\u00fcrk Patent ve Marka Kurumu Yeniden \u0130nceleme ve De\u011ferlendirme Dairesi Kurullar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi (Y\u0130DKY)) Alan Adlar\u0131na \u0130li\u015fkin D\u00fczenlemeler (Elektronik Haberle\u015fme Kanununun \u0130lgili H\u00fck\u00fcmleri, \u0130nternet Alan Adlar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi, \u00a0\u0130nternet Alan Adlar\u0131 Tebli\u011fi, \u0130nternet Alan Adlar\u0131 Uyu\u015fmazl\u0131k \u00c7\u00f6z\u00fcm Mekanizmas\u0131 Tebli\u011fi)\u2026 gibi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Haklar genel bir s\u0131n\u0131fland\u0131rmayla maddi mallar \u00fczerindeki haklar ve maddi olmayan mallar \u00fczerindeki haklar ayr\u0131m\u0131na tabi tutulur. Maddi mallar cismi olan ve elle tutulup hissedilebilen e\u015fyaya denir. Maddi olmayan e\u015fya ise, insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel \u00fcr\u00fcnleridir. Bunlara fikri haklar denir. Bir yazar\u0131n eseri \u00fczerinde telif hakk\u0131; bir bulu\u015f\u00e7unun buldu\u011fu yenilik \u00fczerinde patent (bulu\u015f\/ihtira) hakk\u0131 vard\u0131r. Bu gibi…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"class_list":["post-769","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/769","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=769"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/769\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":770,"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/769\/revisions\/770"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=769"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}