Bor\u00e7lar hukuku, \u00f6zel hukukun bor\u00e7 ili\u015fkilerini d\u00fczenleyen alan\u0131n\u0131 olu\u015fturur. \u00d6zel hukuk e\u015fit d\u00fczeydeki her bir hukuk \u00f6znesinin birbirleri aras\u0131ndaki hukuksal ili\u015fkileri d\u00fczenler. Burada kural olarak kamu hukukunun belirleyici \u00f6zelli\u011fi olan \u201cba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k\u201d (tabiiyet) ili\u015fkisi bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00a0Ekonomik ve sosyal ya\u015fam\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bor\u00e7 ili\u015fkileri sayesinde y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131k bir ger\u00e7ekliktir:\u00a0 G\u00fcndelik ya\u015famda hepimiz bir araca biner, elektrik, su kullan\u0131r, lokantada yemek yer, di\u011fer gereksinimlerimiz i\u00e7in al\u0131\u015f-veri\u015f yapar, sinemaya, tiyatroya gideriz; hastalan\u0131r doktora, di\u015f hekimine muayene ve tedavi oluruz. B\u00fcy\u00fck ticar\u00ee i\u015flerde \u015firketler deniza\u015f\u0131r\u0131 al\u0131m sat\u0131m, ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k, ba\u015fka \u00fclkelerde i\u015f faaliyetlerine giri\u015firler; bankalar \u00f6d\u00fcn\u00e7 s\u00f6zle\u015fmeleri yaparak kredi hayat\u0131na katk\u0131da bulunurlar; say\u0131s\u0131z insan hizmet sunumu yoluyla hizmet ili\u015fkisi kurar, tar\u0131mda \u00fcr\u00fcn kiras\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r; k\u00fc\u00e7\u00fck sanayide eser s\u00f6zle\u015fmesi ge\u00e7erlidir. Bundan ba\u015fka maruz kal\u0131nan haks\u0131z fiil zararlar\u0131 say\u0131s\u0131z bor\u00e7 ili\u015fkileri do\u011furur.\u00a0 Bu yolla bor\u00e7 ili\u015fkileri bir toplumdaki ki\u015filer aras\u0131 ekonomik ve sosyal ili\u015fkileri d\u00fczenledi\u011fi gibi \u00fclkeler ve k\u0131talar aras\u0131 hukuksal ili\u015fkilerin de temelini olu\u015fturmakta, say\u0131s\u0131z bor\u00e7 ili\u015fkileri olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
Yukar\u0131daki \u00f6rneklerden a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131labilece\u011fi gibi, Bor\u00e7lar Hukuku, ekonomik ve sosyal ya\u015fam\u0131 \u00e7ok yak\u0131ndan izleyen ve onu bi\u00e7imleyen hukuk koludur. Y\u00fczy\u0131llardan beri i\u015flenmi\u015f tekni\u011fi ile ki\u015filerin \u00e7\u0131kar ili\u015fkilerine kesin \u00e7\u00f6z\u00fcmler getirir. Bu nedenle Bor\u00e7lar Hukukuna \u201cMeden\u00ee Hukukun Matemati\u011fi\u201d de denilmektedir.<\/p>\n
Anayasam\u0131zda bor\u00e7lar hukuku ile ilgili h\u00fck\u00fcmler de yer almaktad\u0131r. Anayasan\u0131n 48. maddesinde \u201cHerkes diledi\u011fi alanda \u00e7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyetlerine sahiptir\u201d h\u00fckm\u00fc ile s\u00f6zle\u015fme yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, 38. maddesinde \u201cHi\u00e7 kimse yaln\u0131zca s\u00f6zle\u015fmeden do\u011fan bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yerine getirememesinden dolay\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden al\u0131konulamaz\u201d h\u00fckm\u00fc ile borca ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n ki\u015filerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden al\u0131konulmas\u0131 sonucunu do\u011furmayaca\u011f\u0131 ilkeleri benimsenmi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa koyucu, Anayasam\u0131z\u0131n m.47\/IV h\u00fckm\u00fcnde ise; \u201cDevlet, kamu iktisadi te\u015febb\u00fcsleri ve di\u011fer kamu t\u00fczel ki\u015fileri taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen yat\u0131r\u0131m ve hizmetlerden hangilerinin \u00f6zel hukuk s\u00f6zle\u015fmeleri ile ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filere yapt\u0131r\u0131labilece\u011fi veya devredilebilece\u011fi kanunla belirlenir\u201d demekte baz\u0131 kamu yat\u0131r\u0131m ve hizmetlerinin \u00f6zel hukuk s\u00f6zle\u015fmeleri ile yap\u0131labilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
T\u00fcrk Bor\u00e7lar Hukukunun en temel yaz\u0131l\u0131 kayna\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu olu\u015fturur. 6098 say\u0131l\u0131 bu kanunun da kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan, 1 Temmuz 2012 tarihine kadar y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kalan 818 say\u0131l\u0131 Bor\u00e7lar Kanunu ise \u0130svi\u00e7re\u2019nin 1 Ocak 1912 tarihli Bor\u00e7lar Kanunundan iktibas edilmi\u015f ve TBMM taraf\u0131ndan 22 Nisan 1926 tarihinde kabul edilerek 04 Ekim 1926 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir.<\/p>\n
Kaynak \u0130svi\u00e7re Bor\u00e7lar Kanunu \u00f6nce kanton hukuku olarak m\u00fcnferit metinler halinde iken, \u0130svi\u00e7re Anayasas\u0131\u2019nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle bu kanunlar birle\u015ftirilip 14 Ocak 1881 tarihinde \u201cFederal Bor\u00e7lar Kanunu\u201d ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kanun Z\u00fcrih \u00d6zel Hukuk Kanunu ile 1861 tarihli Alman Ticaret Kanunu ve 1866 tarihli Dresten Projesi\u2019nden esinlenerek haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131. Bu arada Eugen Huber taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan Medeni Kanuna paralel olarak Federal Bor\u00e7lar Kanunu da yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irildi ve iki kanun bir arada 1 Ocak 1912 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi. \u015eekil bak\u0131m\u0131ndan \u0130svi\u00e7re\u2019nin de t\u0131pk\u0131 \u00fclkemizde oldu\u011fu gibi Medeni Kanun ve Bor\u00e7lar Kanunu olarak iki ayr\u0131 kanunu bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrk Devleti de \u0130svi\u00e7re\u2019den iktibas etti\u011fi iki kanun aras\u0131ndaki bi\u00e7imsel ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 korumu\u015ftur. Bununla birlikte madd\u00ee hukuk y\u00f6n\u00fcnden iki kanun aras\u0131ndaki s\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131l\u0131k T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanununun (TBK) 646. maddesinde \u201c Bu Kanun, 22.11.2001 tarihli ve 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Meden\u00ee Kanununun Be\u015finci Kitab\u0131 olup, onun tamamlay\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r\u201d demek yoluyla a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmi\u015ftir. Bundan ba\u015fka Medeni Kanunun 5. maddesi de \u201cBu Kanun ve Bor\u00e7lar Kanununun genel nitelikli h\u00fck\u00fcmleri, uygun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcde t\u00fcm \u00f6zel hukuk ili\u015fkilerine uygulan\u0131r\u201d demek suretiyle bu durumu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcmden \u00e7\u0131kan anlama g\u00f6re meden\u00ee hukukta bir s\u00f6zle\u015fme hakk\u0131nda \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler konmam\u0131\u015fsa bu s\u00f6zle\u015fme aile, miras veya e\u015fya hukukunda d\u00fczenlenmi\u015f olsa bile TBK\u2019nun 1-206. maddelerine tabi olur.\u00a0 \u00d6rne\u011fin TMK m.527-530\u2019da d\u00fczenlenmi\u015f olan miras s\u00f6zle\u015fmesine Bor\u00e7lar Kanununun s\u00f6zle\u015fmenin y\u00fcz y\u00fcze olanlar aras\u0131nda kurulmas\u0131 (TBK m.1-4), resmi \u015fekil (TBK m.12 II), imza (TBK m.15) irade bozuklu\u011fu durumlar\u0131 (TBK m.30-39) ve yine h\u00fck\u00fcms\u00fczl\u00fck (butlan) (TBK m.27) vb. h\u00fck\u00fcmleri uygulanabilecektir.<\/p>\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Meden\u00ee Kanunun 1-7. maddelerinde d\u00fczenlenen ba\u015flang\u0131\u00e7 h\u00fck\u00fcmleri; ehliyet (m.8-16), yerle\u015fim yeri (ikametg\u00e2h) (m.19-22), ki\u015filik haklar\u0131 (m.23- 27), ki\u015fili\u011fin ba\u015flang\u0131c\u0131 ve sona ermesi (m.28 – 31), gaiplik (m.32- 35) h\u00fck\u00fcmleri de Bor\u00e7lar Kanununda uygulama alan\u0131 bulacakt\u0131r.<\/p>\n
29 May\u0131s 1926 tarihli eski Ticaret Kanunu y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131larak yerine 1 Ocak 1957 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 6762 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ticaret Kanunu, onun yerine de T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu ile ayn\u0131 g\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 6102 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ticaret Kanunu (TTK) ge\u00e7mi\u015ftir. Bu yasan\u0131n 1. maddesinde de \u201cT\u00fcrk Ticaret Kanunu, 22.11.2001 tarihli ve 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Meden\u00ee Kanununun ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r\u201d demekte b\u00f6ylece TBK m.646 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Ticaret Kanunu da ayn\u0131 zamanda Bor\u00e7lar Kanununun ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olmaktad\u0131r.\u00a0 Ger\u00e7i TBK ve TTK ayr\u0131 alanlar\u0131n yasalar\u0131d\u0131r. Bununla birlikte TTK da \u00e7ok geni\u015f bi\u00e7imde bor\u00e7 ili\u015fkisine dayanmakta ve Medeni Kanunun temel h\u00fck\u00fcmleri burada da ge\u00e7erli olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bor\u00e7 ili\u015fkileri TBK\u2019dan ba\u015fka \u00f6zel kanunlarda da d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bunlardan en \u00f6nemlileri \u0130\u015f Kanunu, Bankalar Kanunu, Karayollar\u0131 Trafik Kanunu, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman \u015eirketleri Kanunu, T\u00fcketicinin Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun, Rekabet Kanunu olarak g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n
Bor\u00e7 ili\u015fkileri t\u00fcz\u00fckler, y\u00f6netmelikler, kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnameler ve i\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131nda da d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin; ta\u015f\u0131nmaz sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin resm\u00ee yaz\u0131l\u0131 \u015fekil yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131 halinde bat\u0131l oldu\u011fu, buna kar\u015f\u0131l\u0131k butlan yapt\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmenin do\u011fruluk ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131yla ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 hallerde \u015fekle ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131n\u0131n dinlenemeyece\u011fi 30.9.1988 tarihli \u0130\u00e7tihad\u0131 Birle\u015ftirme Karar\u0131 ile kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Denebilir ki, hukuku ilk olarak yaz\u0131s\u0131z kurallar ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lkel toplumlar, uzun zaman ba\u015fvurduklar\u0131 sosyal ya\u015fam kurallar\u0131n\u0131 zamanla \u00f6rf ve adet olarak benimsemi\u015fler, bunlara uymu\u015flard\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rf ve \u00e2det bir toplumda yerle\u015fmi\u015f olan ve toplum bireylerinin kendilerini uymak zorunda hissettikleri kurallara denir. Bu kurallara uyulmad\u0131\u011f\u0131nda toplumun bir tepki g\u00f6sterece\u011fi korkusu, \u00f6rf ve \u00e2detin ilk yapt\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bu kurallar nesilden nesile ge\u00e7er ve kamu d\u00fc\u015f\u00fcncesi bunlar\u0131 hukuk d\u00fczeni haline getirir. B\u00f6ylelikle \u00f6rf ve \u00e2det hukuku do\u011far. Buna yaz\u0131l\u0131 olmayan hukuk da denir. \u00d6rf ve \u00e2det hukukunu s\u0131radan al\u0131\u015fkanl\u0131klardan, \u00f6teden beri olagelen davran\u0131\u015flardan (team\u00fcllerden) ay\u0131rmak gerekir. \u0130nceledi\u011fimiz \u00f6rf ve \u00e2detler, yapt\u0131r\u0131m\u0131 hukuksal olan, uyulmak zorunlulu\u011fu bulunan kurallard\u0131r. Bunlar\u0131n \u00f6zel nitelikleri vard\u0131r :<\/p>\n
Buna \u00f6rf ve \u00e2detin objektif unsuru da denir. Uzun zaman\u0131n belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc yoktur. Fakat doktrinde belirtildi\u011fi gibi, bir \u00e2detin ne zaman do\u011fdu\u011fu hat\u0131rlanamayacak kadar eski ve yerle\u015fik olmas\u0131 gerekir; ancak bu \u015fekilde bir \u00e2det yerle\u015fik say\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Bir \u00e2detin toplumda uzun s\u00fcre uygulanmas\u0131 ile uyulmas\u0131 zorunlu hale gelmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. Buna da \u00f6rf ve \u00e2detin s\u00fcbjektif ko\u015fulu denir. Kamuoyunda bir \u00e2detin kabullenildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi yerle\u015fmelidir (Opinio juris sive necessitatis).<\/p>\n
Uzun zamandan beri kullan\u0131lan ve kamuoyunda uyulmas\u0131 zorunlu oldu\u011fu kabul edilmi\u015f olan bir kural\u0131n hukuk kural\u0131 olabilmesi i\u00e7in devlet g\u00fcc\u00fc ile korunmas\u0131; uyulmad\u0131\u011f\u0131nda bir yapt\u0131r\u0131m\u0131 olmas\u0131 gerekir.\u00a0 Yapt\u0131r\u0131m\u0131 olmayan fakat toplumun kendisini uymak zorunda hissetti\u011fi kurallara \u201cteam\u00fcl\u201d denir. \u00d6rne\u011fin, ticari team\u00fcller vard\u0131r. Tacirler bunlara uyarlar: Banka team\u00fclleri, ticarethanelerin team\u00fclleri gibi. Yine \u00fclkemizde, evlenme hukukunda baz\u0131 team\u00fcllere rastlan\u0131r. \u00d6rne\u011fin, halk aras\u0131nda, \u00e7ocuk re\u015fit olsa da ana- babas\u0131n\u0131n iznini almadan evlenmek istemez. Bu bir team\u00fcld\u00fcr. Fakat bir \u00f6rf ve adet de\u011fildir. Zira uyulmad\u0131\u011f\u0131 takdirde bir yapt\u0131r\u0131m\u0131 yoktur. \u00d6rf ve \u00e2det ile team\u00fcl\u00fcn ayr\u0131 kavramlar oldu\u011fu TTK’n\u0131n 2. maddesinde de a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu h\u00fckme g\u00f6re: \u201c Kanunda aksine bir h\u00fck\u00fcm yoksa ticari \u00f6rf ve \u00e2det olarak kabul edildi\u011fi belirlenmedik\u00e7e, team\u00fcl, mahkemenin yarg\u0131s\u0131na esas olamaz.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bor\u00e7lar hukuku, \u00f6zel hukukun bor\u00e7 ili\u015fkilerini d\u00fczenleyen alan\u0131n\u0131 olu\u015fturur. \u00d6zel hukuk e\u015fit d\u00fczeydeki her bir hukuk \u00f6znesinin birbirleri aras\u0131ndaki hukuksal ili\u015fkileri d\u00fczenler. Burada kural olarak kamu hukukunun belirleyici \u00f6zelli\u011fi olan \u201cba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k\u201d (tabiiyet) ili\u015fkisi bulunmamaktad\u0131r. \u00a0Ekonomik ve sosyal ya\u015fam\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bor\u00e7 ili\u015fkileri sayesinde y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131k bir ger\u00e7ekliktir:\u00a0 G\u00fcndelik ya\u015famda hepimiz bir araca biner, elektrik,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"class_list":["post-747","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/747","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=747"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/747\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":748,"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/747\/revisions\/748"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozelhukukburosu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}